Tháng 11 yêu thương

Thứ ba - 17/11/2026 09:26

Tháng Mười Một lại về với những bó hoa tươi, những lời tri ân và bao kỷ niệm về mái trường, thầy cô. Có những bài học không nằm trong sách vở nhưng theo ta suốt cuộc đời. Câu chuyện của Hoàng, cựu sinh viên ngành Kế toán, Khoa Kinh tế - Trường Đại học Sao Đỏ, là một hành trình như thế.

Câu hỏi đầu tiên của thầy

Mười lăm năm trước, Hoàng trở thành sinh viên ngành Kế toán của Khoa Kinh tế với chiếc ba lô cũ và nhiều ước mơ của một chàng trai con nhà nông. Trong ba lô là túi gạo mẹ gói, lọ muối vừng, còn bên tai vẫn văng vẳng lời bố dặn: “Con cố mà học, để sau này đỡ vất vả”. Rồi những ngày sinh viên bắt đầu: căn phòng trọ chật hẹp ở cùng ba người bạn, chiếc xe đạp cũ, những bữa mì tôm cuối tháng, những tối làm thêm ở quán cà phê đến khuya rồi mới về ôn bài… Có lẽ nhiều thế hệ sinh viên Khoa Kinh tế sẽ thấy chính mình trong những ngày tháng ấy.

Buổi học đầu tiên môn Nguyên lý kế toán, thầy Tuấn đặt lên bàn mấy tờ hóa đơn, phiếu thu và hỏi: “Theo các em, kế toán bắt đầu từ những con số hay từ những việc đã thực sự xảy ra?”. Rồi thầy giải thích: mỗi con số trong sổ sách đều phải kể lại một việc có thật, có giấy tờ chứng minh và có người chịu trách nhiệm.

Cuối giờ, thầy nhắn nhủ: “Làm kế toán, ai cũng có lúc nhầm, nhầm thì phải sửa. Nhưng tuyệt đối không được cố tình ghi sai sự thật vào sổ sách”. Hoàng chép câu ấy vào trang cuối cuốn vở, chưa biết rằng nó sẽ theo mình suốt những năm tháng sau này.

Thầy và Khoa - chỗ dựa những ngày khó khăn

Học kỳ đầu tiên, vì mải làm thêm, Hoàng bị điểm thấp bài kiểm tra giữa kỳ môn của thầy. Cầm bài điểm 4 đỏ chót, cậu xấu hổ không dám nhìn lên. Thầy giữ cậu lại sau giờ học, kéo ghế ngồi cạnh, cùng xem lại từng chỗ sai, rồi nhẹ nhàng nói: “Điểm số cho em biết mình đang ở đâu, chứ không quyết định em sẽ đi được đến đâu”. Từ hôm ấy, Hoàng thay đổi hẳn cách học.

Việc học vừa khá lên thì cuối năm thứ nhất, bố Hoàng đổ bệnh phải nằm viện. Cả nhà vốn chỉ trông vào mấy sào ruộng và những ngày mẹ đi làm thuê, lo cho hai anh em ăn học đã chật vật, nay lại thêm tiền thuốc men. Đêm ấy, mẹ gọi điện, giọng cố tỏ ra bình thường: “Tiền học kỳ này, con chờ mẹ ít hôm nữa nhé”. Hiểu mẹ đang phải vay mượn khắp nơi, Hoàng ngồi lặng ở hành lang phòng trọ rất lâu. Sáng hôm sau, cậu lên Khoa với lá đơn xin tạm nghỉ học trong túi áo, định đi làm công nhân vài năm rồi tính tiếp. Đứng trước cửa văn phòng Khoa, cậu cứ chần chừ mãi. Đúng lúc ấy, thầy Tuấn đi ngang qua. Mấy buổi gần đây, thầy đã để ý cậu học trò hay ngồi cuối lớp, ít nói hẳn đi. Thầy hỏi cậu lên Khoa có việc gì, rồi rủ cậu ra ghế đá ngoài sân ngồi nói chuyện. Lúc đầu Hoàng chỉ ậm ừ, nhưng rồi không giấu được nữa, cậu kể hết chuyện nhà và lấy lá đơn ra. Thầy đọc xong, gấp lại, trả cho cậu: “Học thì đừng bỏ. Khó khăn thì thầy trò mình cùng tính”. Ngay tuần đó, thầy cùng các thầy cô trong Khoa hướng dẫn Hoàng làm hồ sơ xin học bổng, giới thiệu cho cậu một công việc làm thêm nhẹ hơn, không trùng giờ học. Lá đơn ấy, Hoàng giữ lại đến bây giờ, như một lời nhắc rằng mình đã từng suýt dừng bước.

Khoa Kinh tế cũng luôn tạo điều kiện để sinh viên lớn lên từng ngày. Các thầy cô mời chuyên gia trong nghề về trò chuyện, đưa sinh viên đi tham quan công ty, tổ chức những buổi tập phỏng vấn xin việc. Năm cuối, chính Khoa giới thiệu Hoàng về thực tập tại một doanh nghiệp. Thầy Tuấn dặn: “Kiến thức giúp các em có việc, nhưng sự trung thực và chữ tín mới giúp các em giữ được nghề”.

Khi bài học trở thành lựa chọn

Ra trường, Hoàng được nhận vào làm kế toán ngay tại doanh nghiệp từng thực tập, và lúc ấy mới thấy thực tế khác xa bài tập trên lớp. Một lần, cậu ghi nhầm một khoản chi vì chưa kiểm tra kỹ. Phát hiện ra, Hoàng chủ động báo với cấp trên và sửa lại ngay. Không lâu sau, cậu được yêu cầu đưa vào sổ sách một số khoản chi không có giấy tờ rõ ràng để con số lợi nhuận “đẹp” hơn. Biết có thể làm cấp trên phật ý, Hoàng vẫn kiên trì giải thích và đề xuất cách làm đúng quy định.

Tối hôm ấy, Hoàng ngồi một mình trong phòng làm việc, lật lại cuốn vở cũ và thấy dòng chữ năm nào. Cậu gọi điện cho thầy. Nghe cậu kể xong, thầy chỉ nói: “Làm đúng đôi khi không phải con đường dễ nhất, nhưng em phải biết bảo vệ điều đúng bằng hiểu biết và trách nhiệm”. Đặt máy xuống, Hoàng thấy lòng nhẹ nhõm. Người thầy năm nào vẫn đang đồng hành cùng cậu.

Khởi nghiệp và giữ chữ tín

Sau nhiều năm đi làm, Hoàng cùng mấy người bạn mở công ty riêng. Những ngày đầu đầy gian nan: vốn ít, khách hàng chậm trả tiền, có tháng làm ra doanh thu mà vẫn lo không đủ tiền trả lương cho anh em. Công ty từng thua lỗ, phải làm lại từ đầu. Nhưng Hoàng giữ một nguyên tắc: có thể đi chậm, nhưng không đánh đổi uy tín để lấy cái lợi trước mắt. Nhờ bạn bè đồng lòng, khách hàng tin tưởng và cách làm ăn minh bạch, công ty từng bước lớn mạnh, còn Hoàng trở thành người điều hành.

Trở về mái nhà Khoa Kinh tế

Tháng Mười Một năm nay, Hoàng trở lại Trường Đại học Sao Đỏ. Đi qua dãy ghế đá ngoài sân, nhìn những bạn sinh viên chụm đầu bên bài tập, cậu như thấy lại chính mình ngày trước.

Thầy Tuấn tóc đã điểm bạc, nhưng vừa thấy cậu bước vào văn phòng Khoa đã nhận ra ngay. Hoàng lấy từ cặp ra cuốn vở cũ đã ngả màu, mở đến trang cuối có dòng chữ năm nào, rồi lấy thêm lá đơn xin nghỉ học chưa từng được nộp đưa cho thầy. Thầy cầm lá đơn, lặng đi một lúc rồi mỉm cười: “Em vẫn còn giữ à?”. Hoàng gật đầu, vâng ạ, giọng chùng xuống: “Ngày ấy, nếu không có thầy và các thầy cô trong Khoa, có lẽ em đã bỏ học giữa chừng. Kiến thức giúp em làm được việc, nhưng chính những lời thầy dạy mới giúp em biết điều gì không được phép đánh đổi”.

Trong buổi giao lưu với sinh viên, Hoàng không nói về chức vụ hay thành tích. Cậu kể chuyện mở công ty, chuyện giữ chữ tín, và ngỏ lời cùng Khoa nhận sinh viên về thực tập, mở cơ hội việc làm cho những bạn chăm chỉ, ham học hỏi, như cách Khoa đã từng mở cánh cửa đầu tiên cho cậu năm nào.

Trước lúc chia tay, Hoàng tặng thầy bó hoa và một cuốn sổ nhỏ. Trang đầu tiên, cậu viết: “Thầy ơi, cậu sinh viên năm nào đã trưởng thành. Những kiến thức thầy dạy, em vẫn dùng mỗi ngày. Nhưng quý hơn cả là bài học về trung thực, trách nhiệm và chữ tín. Cảm ơn thầy và Khoa đã không chỉ dạy em một nghề, mà còn nâng đỡ em những lúc khó khăn nhất”.

Thầy Tuấn khẽ đặt tay lên vai học trò. Ngoài sân, tiếng chuông vào lớp vang lên, những sinh viên lại vội vã bước vào giảng đường, như Hoàng của mười lăm năm trước.

Món quà ý nghĩa nhất

Mười lăm năm, người học trò đã đi một chặng đường dài, còn thầy cô Khoa Kinh tế vẫn lặng lẽ dìu dắt từng lớp sinh viên mới. Có lẽ món quà ý nghĩa nhất dành tặng thầy cô ngày 20/11 không chỉ là hoa hay lời chúc, mà là sự trưởng thành của học trò: làm việc bằng năng lực, lựa chọn bằng lương tâm và sống có trách nhiệm.

Thầy cô không thể đi cùng học trò trên mọi chặng đường, nhưng sự tận tâm và những bài học thầy cô trao gửi sẽ ở lại suốt cuộc đời!

Tác giả bài viết: TS. Nguyễn Trung Thành

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây