Xu hướng tiêu dùng xanh tại Việt Nam

Thứ hai - 05/01/2026 09:58
In ra
Đóng cửa sổ này

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và sự gia tăng nhận thức về sức khỏe, tiêu dùng xanh đã trở thành một xu hướng tất yếu và là thước đo mới cho sự phát triển bền vững tại Việt Nam. Sự thay đổi trong tư duy của người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ, đang tạo ra áp lực lẫn động lực buộc doanh nghiệp phải chuyển mình mạnh mẽ. Bài viết này phân tích thực trạng xu hướng tiêu dùng xanh, đồng thời đề xuất các giải pháp giúp doanh nghiệp tích hợp tiêu chuẩn ESG vào chiến lược kinh doanh để nâng cao lợi thế cạnh tranh.

1. Bản chất của tiêu dùng xanh

Tiêu dùng xanh không chỉ đơn thuần là việc mua sắm các sản phẩm thân thiện với môi trường, mà còn là một lối sống hướng đến sự bền vững và trách nhiệm với hệ sinh thái. Tại Việt Nam, xu hướng này được thể hiện qua việc ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, sản phẩm tái chế và các dịch vụ tiết kiệm năng lượng.

Việc theo đuổi tiêu dùng xanh không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn là hành động cụ thể để giảm thiểu dấu chân carbon. Đối với doanh nghiệp, đây là "chìa khóa" để mở cửa các thị trường khó tính và xây dựng niềm tin vững chắc với những khách hàng hiện đại — những người coi trọng giá trị đạo đức của sản phẩm không kém gì chất lượng hay giá cả.

2. Tầm quan trọng của việc thích ứng với xu hướng tiêu dùng xanh

Trong một thị trường đang chuyển dịch sang nền kinh tế xanh, việc thích ứng mang lại những lợi ích chiến lược sau:

- Nâng cao giá trị thương hiệu: Doanh nghiệp cam kết sản xuất xanh và áp dụng tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) sẽ tạo dựng được hình ảnh tích cực, khác biệt hóa thương hiệu trong tâm trí khách hàng.

- Mở rộng thị phần và tăng doanh thu: Một bộ phận lớn người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi trả thêm từ 5-10% cho các sản phẩm xanh. Việc đáp ứng nhu cầu này giúp doanh nghiệp tiếp cận phân khúc khách hàng cao cấp và trung thành.

- Tối ưu hóa chi phí dài hạn: Mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh có thể cao, nhưng việc tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu rác thải và tối ưu hóa nguyên liệu sẽ giúp giảm chi phí vận hành trong dài hạn.

- Tuân thủ các rào cản thương mại quốc tế: Khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, các tiêu chuẩn xanh là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp Việt Nam có thể xuất khẩu sang các thị trường lớn như EU, Mỹ hay Nhật Bản.

3. Giải pháp thúc đẩy tiêu dùng xanh cho doanh nghiệp

Để chuyển đổi hiệu quả và đón đầu làn sóng tiêu dùng xanh, doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:

- Xanh hóa chuỗi cung ứng và sản xuất: Doanh nghiệp cần rà soát và lựa chọn các nhà cung cấp nguyên liệu bền vững, ứng dụng công nghệ sản xuất sạch hơn và hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Ví dụ, Vinamilk đã tiên phong xây dựng các trang trại trung hòa carbon (Net Zero) để đảm bảo tính "xanh" từ đầu vào.

- Thay đổi vật liệu và bao bì thân thiện: Giảm thiểu nhựa dùng một lần, thay thế bằng các vật liệu sinh học, túi giấy hoặc bao bì tái chế. Các thương hiệu như Gong Cha hay các chuỗi cà phê lớn đã thành công trong việc chuyển đổi sang ống hút bã mía và cốc giấy để ghi điểm với khách hàng.

- Minh bạch hóa thông tin và truy xuất nguồn gốc: Doanh nghiệp phải cung cấp thông tin rõ ràng về quy trình sản xuất, các chứng nhận xanh (như nhãn sinh thái, chứng chỉ rừng FSC) để người tiêu dùng an tâm lựa chọn. Việc ứng dụng công nghệ Blockchain trong truy xuất nguồn gốc là một giải pháp đột phá.

- Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số: Sử dụng AI và Big Data để phân tích hành vi tiêu dùng xanh, từ đó cá nhân hóa các sản phẩm bền vững. Đồng thời, công nghệ giúp tối ưu hóa logistics, giảm thiểu khí thải trong quá trình vận chuyển.

- Giáo dục và định hướng cộng đồng: Doanh nghiệp nên chủ động tổ chức các chiến dịch truyền thông về lối sống xanh, khuyến khích khách hàng phân loại rác hoặc mang theo túi cá nhân khi mua sắm. Điều này giúp tạo ra một hệ sinh thái tiêu dùng bền vững.

Tiêu dùng xanh không còn là một lựa chọn xa xỉ mà đã trở thành trách nhiệm chung của toàn xã hội. Đối với sinh viên và những nhà quản trị tương lai, việc nắm bắt tư duy "kinh doanh xanh" là yếu tố then chốt để kiến tạo giá trị bền vững. Sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước, chiến lược đổi mới của Doanh nghiệp và sự thay đổi hành vi của Người tiêu dùng sẽ là nền tảng vững chắc để Việt Nam tiến tới một nền kinh tế xanh và phát triển.

Th.S. Nguyễn Thị Ngọc Mai

Khoa Kinh tế, trường Đại học Sao Đỏ

Xu hướng tiêu dùng xanh tại Việt Nam